Leczenie depresji online

depresja.jpg

 

Depresja jest zaburzeniem psychicznym, które diagnozowane jest niezwykle często. W Polsce cierpi na nią około 1,5 miliona Polaków. Pomimo tego, że o depresji mówi się coraz więcej, nadal pojawiają się trudności z odróżnieniem jej od chwilowego obniżenia nastroju. Dlatego tak ważne jest, aby wiedza na temat tego zaburzenia psychicznego stała się powszechna i przestała być tematem tabu dla wielu osób. W poniższym artykule wyjaśnię, na czym polega depresja, jakie są  jej objawy, przyczyny, skutki oraz sposoby leczenia.

 

Co to jest depresja? Czy depresja to choroba?

 

Depresja według międzynarodowej klasyfikacji DSM należy do kategorii zaburzeń psychicznych. Zaburzenia depresyjne mogą stanowić odrębną jednostkę chorobową lub towarzyszyć innym schorzeniom. Słowo „depresja” używane jest obecnie bardzo często, opisując każde obniżenie nastroju, jednak należy pamiętać, że o diagnozie depresji możemy mówić wtedy, gdy stan taki utrzymuje się powyżej dwóch tygodni, i wiąże się ze znacznym spadkiem aktywności, motywacji i z brakiem odczuwania przyjemności z czynności, które dotychczas sprawiały nam radość. 

Depresja jednobiegunowa trwa zazwyczaj do  dwóch lat, natomiast gdy objawy utrzymują się dłużej, a w ciągu okresu trwania depresji nie nastąpił powrót do prawidłowego funkcjonowania na dłużej niż dwa miesiące, mówimy wtedy o tzw. depresji dystymicznej. Depresja pojawia się również w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Jej występowanie przeplata się wtedy z epizodami manii. Depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej często może mieć silniejszy przebieg niż w przypadku depresji jednobiegunowej.

 

Przyczyny depresji

 

Genetyczne uwarunkowanie depresji

Przeprowadzone badania dowodzą, że depresja może być uwarunkowana genetycznie. Krewni pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) osób cierpiących na depresję są od dwóch do pięciu razy bardziej podatni na jej występowanie w porównaniu do ogółu społeczeństwa. Badania dowodzą również, że geny leżą u podstaw tendencji do występowania niepokoju oraz zaburzeń depresyjnych.

Zaburzenia w gospodarce hormonalnej jako przyczyna depresji

Badania wykazały, że w organizmie osób u których występowały epizody depresji, dochodzi do nadmiernego wydzielania hormonów stresu i braku fizjologicznego hamowania. Oznacza to, że osoby takie w przypadku sytuacji stresowej charakteryzują się nadmierną reaktywnością (silnym reagowaniem na trudne wydarzenia), a jednocześnie mają trudności z wygaszeniem tego pobudzenia.

Trudne wydarzenia życiowe jako czynnik sprzyjający występowaniu depresji

Czynnikiem ryzyka wpływającym na możliwość wystąpienia depresji może być pojawienie się trudnych wydarzeń życiowych, z którymi dana osoba nie jest w stanie sobie poradzić. Może to być śmierć bliskiej osoby, rozwód, utrata pracy, choroba przewlekła lub każda sytuacja, której wystąpienie przyczynia się do zachwiania równowagi w życiu i powoduje, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie z trudnościami nie przynoszą oczekiwanego rezultatu.

U osób chorych na depresję często pierwsze objawy pojawiały się po stracie czegoś lub kogoś, a zatem poczucie straty w życiu jest istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju depresji. Przyczyną depresji mogą być także powtarzające się w dzieciństwie sytuacje stresowe, które wpłynęły na osłabienie układu nerwowego i mogą stanowić istotny czynnik ryzyka pojawienia się depresji w dorosłym życiu.

 

Depresja – objawy

 

Objawy psychologiczne depresji

Obniżenie nastroju

Pierwszym objawem depresji jest zazwyczaj obniżenie nastroju. W początkowym etapie depresji mogą to być delikatne wahania nastroju, które zazwyczaj nie są związane z żadnymi konkretnymi wydarzeniami w życiu. Charakterystycznym symptomem jest to, że lepsze samopoczucie występuje wieczorem, a ulega znacznemu obniżeniu rano.

Utrata zainteresowań i anhedonia (brak odczuwania przyjemności)

Charakterystycznym objawem depresji jest porzucenie dotychczasowych zainteresowań. Pasja, która do tej pory sprawiała nam radość, nagle zostaje odłożona na bok. Osobie z depresją brakuje motywacji i chęci do działania. Każda, nawet najmniejsza czynność taka jak umycie zębów staje się ciężka i przykra, a chory ma poczucie, że do wszystkiego musi się zmuszać.

Zaburzenia napędu psychoruchowego (męczliwość, zmniejszenie aktywności)

Ważnym, często występującym objawem depresji jest obniżenie napędu psychoruchowego. Przejawia się to spowolnieniem ruchów, wolniejszym odpowiadaniem na pytania, krótszym czasem reakcji. Jeśli dana osoba była zazwyczaj ruchliwa, większość czynności wykonywała szybko i energicznie, a nagle jej temperament uległ znacznemu zmniejszeniu, może to świadczyć o początkach depresji.

Obniżenie koncentracji i uwagi

U osoby chorej na depresję zauważalne jest obniżenie koncentracji i uwagi przejawiające się niemożnością skupienia na wykonywanych czynnościach. Każdą czynność wymagającą skupienia chory wykonuje wolniej i sprawia mu to większą trudność niż zazwyczaj. Często takiej osobie trzeba powtarzać zdanie kilka razy, ponieważ ma trudności ze skupieniem swojej uwagi.

Obniżenie samooceny i wiary we własne możliwości

Kolejnym objawem depresji jest znaczne obniżenie samooceny oraz utrata wiary we własne możliwości. Osoba, która dotychczas mogła być pewna siebie, nagle zaczyna postrzegać swoją osobę jako gorszą od innych. Zazwyczaj uważa, że do niczego się nie nadaje i że każdy jest mądrzejszy i inteligentniejszy od niej.

Pojawienie się ciągłego poczucia winy

Charakterystycznym objawem depresji jest odczuwanie przez chorego poczucia winy. Zazwyczaj w swoich wypowiedziach nie obwinia on świata, tylko siebie. Często wraca do przeszłości, analizuje swoje zachowanie, i obwinia się za coś, co kiedyś wedle jego opinii zrobił źle.

Myśli samobójcze

Niestety jednym z częstszych objawów depresji są myśli samobójcze. Występują one aż u 80% chorych na depresję. Bardzo często takie myśli nie są komunikowane wprost. To, co powinno zwracać naszą uwagę u osoby chorej, to częste mówienie o śmierci, o tym jak miałby wyglądać jej pogrzeb oraz częste rozważania na temat sensu życia. Oczywiście są osoby, które będą mówiły wprost o swoich planach, dlatego bardzo ważne jest aby nie lekceważyć żadnego sygnału, i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości zasięgnąć porady specjalisty.

Problemy ze snem

Kolejnym objawem depresji mogą być trudności ze snem. Chorzy często mają płytki sen, z tendencją do nocnego wybudzania. Zazwyczaj nie mają problemu z zasypianiem, natomiast wybudzają się wcześnie rano i mają trudności z ponownym zaśnięciem. Nocnym przebudzeniom najczęściej towarzyszy lęk oraz uporczywe, negatywne myśli.

Zmniejszony apetyt

U chorych na depresję często obserwowanym symptomem jest utrata apetytu. Osoba taka nie potrafi czerpać przyjemności z jedzenia, dlatego znacznie ogranicza jego przyjmowanie. W skrajnych przypadkach może całkowicie zaprzestać jedzenia. Wiąże się to ze znacznym spadkiem masy ciała u wielu osób chorujących na depresję.

 

Objawy fizyczne depresji

Oprócz objawów psychologicznych dużo pacjentów skarży się na objawy fizyczne depresji takie jak: bóle głowy, karku, pleców, bóle krzyża, duszności, kołatanie serca, przyspieszony oddech. Częstym problemem są też trudności ze strony układu pokarmowego takie jak: bóle brzucha, wzdęcia, biegunki, zaparcia. U kobiet może dojść do zaburzeń ze strony układu rozrodczego m.in. do zaburzeń miesiączkowania. Objawy fizyczne depresji są niezwykle ważne ponieważ często zdarza się, że chory w pierwszej kolejności zgłasza się do lekarza z problemami natury fizjologicznej, a na ich podstawie lekarz może wywnioskować możliwość powiązania ich z objawami depresji.

 

Stopnie depresji

 

Możemy wyróżnić kilka stopni depresji w zależności od intensywności występowania objawów.

Pierwszym z nich jest depresja łagodna, którą dzielimy na subdepresje oraz depresję maskowaną. W przypadku subdepresji objawy mają stosunkowo małe nasilenie, i mogą występować jedynie pojedyncze objawy. Depresja maskowana jest to specyficzny rodzaj depresji, w której charakterystyczne objawy takie jak: obniżenie nastroju i smutek, są „maskowane” objawami fizycznymi.

Kolejnym stopniem depresji jest depresja umiarkowana, w której objawy mają średnie nasilenie i zauważalne jest wyraźne pogorszenie funkcjonowania społecznego i zawodowego. Ostatni stopień to depresja ciężka, w której to objawy mają bardzo duże nasilenie. W przypadku depresji ciężkiej u znacznej części pacjentów występują myśli samobójcze, pojawia się duże spowolnienie, zmniejszenie napędu psychoruchowego, lęk, całkowita niezdolność do pracy oraz zaburzenia w relacjach interpersonalnych.

 

Rodzaje depresji

 

Depresja endogenna

Depresja endogenna jest rodzajem depresji, w której czynniki biologiczne odgrywają kluczową rolę w jej powstawaniu. Pojawia się ona bez wyraźnych przyczyn środowiskowych, natomiast jest wynikiem nieprawidłowości w obrębie neuroprzekaźnictwa w mózgu. W przebiegu tego rodzaju depresji mogą pojawiać się objawy psychotyczne (omamy i urojenia).

Depresja reaktywna

W przypadku tego rodzaju depresji przyczynami jej występowania są czynniki środowiskowe, czyli trudności, z którymi zmaga się osoba chora. W przeciwieństwie do depresji endogennej w  przebiegu tego rodzaju depresji zazwyczaj nie występują omamy oraz urojenia.

Depresja sezonowa

Depresja sezonowa ściśle związana jest z porami roku i w konsekwencji tego z dostępem do światła słonecznego. Badania pokazują, że na depresję sezonową częściej chorują kobiety. Zazwyczaj objawy depresyjne występują od października do maja, a głównymi objawami tego typu depresji są: senność, wzrost apetytu, a w związku z tym przyrost wagi, smutek, brak koncentracji.

Depresja poporodowa

W tego rodzaju depresji epizod depresyjny pojawia się zazwyczaj około 2 miesiące po porodzie. Jest ona stosunkowo powszechna, ponieważ dotyka co piątą kobietę, która urodziła dziecko. Depresja poporodowa często mylona jest ze zjawiskiem tzw. „baby blues”,  który to jest związany z okresem obniżonego nastroju wywołanego wahaniami hormonalnymi występującymi po porodzie. Istotnym jest, że „baby blues” trwa od 3 do 7 dni, a potem nastrój ulega poprawie. W przypadku depresji poporodowej takie objawy jak: płaczliwość, stany lękowe, brak zainteresowania seksem, utrata apetytu utrzymują się znacznie dłużej.

Depresja maskowana

Jest to rodzaj depresji, w której objawy psychologiczne są „przykryte” objawami somatycznymi. W związku z tym ani chory ani jego otoczenie długo może nie zorientować się, że podłożem złego stanu mogą być trudności natury psychologicznej. Objawami fizycznymi, które maskują objawy psychologiczne, mogą być: bezsenność, biegunki, ataki paniki, duszności, bóle brzucha, bóle mięśniowe, bóle całego ciała.

Depresja lękowa

W przebiegu depresji lękowej głównymi symptomami, z którymi zgłaszają się pacjenci, są:  lęk, poczucie zagrożenia życia, odczuwanie ciągłego napięcia, silne pobudzenie emocjonalne, myśli samobójcze. Organizm takiej osoby jest w stanie ciągłego czuwania spowodowanego lękiem przed zagrożeniem. W tym przypadku charakterystyczne dla depresji znużenie jest zastąpione przez nadmierne pobudzenie psychoruchowe.

Dystymia

Dystymia jest to rodzaj depresji o dość łagodnym przebiegu, natomiast utrzymujący się przez długi okres czasu. Aby można było mówić o rozpoznaniu dystymii, objawy muszą utrzymywać się przez okres dłuższy niż 2 lata (w tym okresie mogą występować okresy polepszenia nastroju).

 

Jak zdiagnozować depresję?

 

Diagnoza depresji nie jest łatwym procesem. Ze względu na mnogość objawów potrzeba wykwalifikowanego specjalisty, który będzie umiał dostrzec przekroczoną granicę pomiędzy „zwykłym” obniżeniem nastroju a depresją. Lekarz psychiatra diagnozowanie depresji zaczyna od wywiadu z pacjentem, podczas którego sprawdza, czy występują pewne objawy, na podstawie których można postawić diagnozę depresji. Poniżej wymienione zostały objawy podstawowe oraz objawy dodatkowe, na podstawie których lekarz może zdiagnozować stan depresyjny.

Objawy podstawowe

1) Obniżenie nastroju.

2) Utrata zainteresowań i niemożność odczuwania przyjemności.

3) Zwiększona męczliwość i zmniejszenie aktywności.

Objawy dodatkowe

1) Osłabienie koncentracji i uwagi.

2) Niska samoocena i brak wiary w siebie.

3) Poczucie winy.

4) Myśli, tendencje i próby samobójcze.

5) Zaburzenia snu.

6) Utrata łaknienia.

Zdiagnozowanie łagodnego stanu depresyjnego następuje, gdy u danej osoby występują co najmniej 2 objawy podstawowe i 2 objawy dodatkowe, a żaden z tych objawów nie jest bardzo nasilony. Przy depresji o umiarkowanym przebiegu do diagnozy konieczne jest wystąpienie 2 objawów podstawowych i 3-4 objawy dodatkowe.

W przypadku epizodu depresji ciężkiej bez objawów psychotycznych stwierdza się 3 objawy podstawowe, 4 objawy dodatkowe oraz często objawy somatyczne.  Epizod depresji ciężkiej z objawami psychotycznymi  stwierdza się, gdy występują 3 objawy podstawowe, 4 objawy dodatkowe, objawy somatyczne oraz urojenia.

U części osób, u których zdiagnozowano depresję, po pojedynczym epizodzie następowała pełna remisja depresji, ustąpienie objawów chorobowych i powrót do normalnego życia sprzed zachorowania. Niestety u ponad 50% pacjentów nastąpił nawrót depresji, który pojawiał się nawet kilka lat po pierwszym epizodzie depresyjnym.

 

Przebieg depresji

 

Depresja może pojawić się w każdym wieku. Pomimo tego, że najczęściej pierwszy epizod depresyjny pojawia się pomiędzy 20 a 35 r.ż., należy pamiętać, że nawet dzieci i nastolatki mogą chorować na depresję (w ich przypadku często objawy depresyjne mogą manifestować się rozdrażnieniem i złością). Według przeprowadzonych badań, na stany depresyjne dwukrotnie częściej zapadają kobiety niż mężczyźni. Po wystąpieniu pierwszych objawów zazwyczaj nasilenie ich narasta w ciągu kilku dni lub tygodni. W przypadku nieleczonej depresji zazwyczaj objawy utrzymują się od około 6 do 24 miesięcy, jednak u części pacjentów utrzymują się znacznie dłużej. Po tym okresie depresja ma tendencję do stopniowego wygaszania, jednak u części osób niektóre objawy pozostają i jest to czynnik ryzyka, który może wpłynąć na nawrót depresji w przyszłości.

 

Jak leczyć depresję?

 

Wiele osób mających zaburzenia nastroju zastanawia się, jak leczyć depresję, aby przyniosło to jak najlepsze rezultaty. W leczeniu depresji najczęściej wykorzystuje się łączenie terapii farmakologicznej z terapią psychologiczną. Leki na depresję przepisywane są dużej części pacjentów, gdyż znacząco wpływają na polepszenie funkcjonowania. Najczęściej stosowanymi lekami na depresję są: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, inhibitory MAO oraz inhibitory selektywnego, powtórnego wychwytu serotoniny. 

Skuteczność leczenia lekami przeciwdepresyjnymi sięga 60 – 75 %, jednak po zaprzestaniu ich stosowania istnieje duże ryzyko nawrotu choroby. Z tego właśnie powodu często łączy się terapię farmakologiczną z terapią psychologiczną, co zmniejsza szansę na ponowny nawrót depresji po zakończeniu leczenia. Terapia psychologiczna często opiera się na zmianie myślenia osoby chorej, która ma tendencję do bardzo krytycznego postrzegania siebie oraz otaczającej rzeczywistości.

Alternatywą klasycznej formy leczenia depresji jest terapia online, która polega na cyklicznych spotkaniach ze specjalistą za pomocą internetu.

 

Ile trwa leczenie depresji?

 

Walka z depresją jest procesem długotrwałym, jednak należy pamiętać, że większość danych wskazuje na bardzo wysoką uleczalność depresji. Całkowite wyjście z tego stanu udaje się aż w 70 do 95% pacjentów. Jeżeli chodzi o leki na depresję to należy mieć na uwadze, że poprawa odczuwalna będzie po około dwóch tygodniach od rozpoczęcia terapii farmakologicznej.

Leczenie zazwyczaj trwa około sześciu miesięcy w przypadku pierwszego epizodu depresyjnego (jednak nie zawsze leczenie farmakologiczne jest włączane), natomiast w przypadku nawrotu choroby leczenie trwa około dwóch lat. W przypadku terapii psychologicznej czas leczenia jest sprawą bardzo indywidualną i zależy od stopnia nasilenia choroby. Z badań przeprowadzonych nad skutecznością terapii psychologicznej w leczeniu depresji wynika, że już po pierwszym miesiącu terapii pacjenci odczuwali pozytywne skutki jej działania, a kilkumiesięczna terapia zmniejszała ryzyko nawrotu depresji w przyszłości.

 

Skutki depresji

 

Depresja niesie za sobą wiele poważnych skutków. Najpoważniejszym z nich, w przypadku wystąpienia ciężkiej depresji, jest ryzyko popełnienia przez osobę chorą samobójstwa. Aż 80% osób chorujących na depresję ma myśli i tendencje samobójcze, a około 15% z nich ginie śmiercią samobójczą. W niektórych przypadkach osoby cierpiące na depresję, w celu złagodzenia wewnętrznego bólu, sięgają po substancje psychoaktywne (alkohol, narkotyki). Może w efekcie tego dojść do uzależnienia, które będzie skutkiem przeżywania stanu depresyjnego.

Depresja wpływa na pogorszenie funkcjonowania zawodowego. Często osoby chore nie są wstanie chodzić do pracy, co tylko pogarsza ich samoocenę i przyczynia się  do obniżenia pewności siebie. Nie mniej istotnym skutkiem depresji jest często występujące izolowanie się od kontaktów społecznych, co sprzyja pogorszeniu więzi z członkami rodziny czy przyjaciółmi. Osoba chora traci motywację i chęć do życia, a osoby bliskie z jej otoczenia często mogą odbierać jej zachowanie jako celowe i nieuprzejme. Dlatego tak ważnym jest, aby była powszechna psychoedukacja na temat depresji, tak by rodzina osoby zmagającej się z tą chorobą umiała w porę zareagować.

 

Leczenie depresji online – jak wygląda?

 

Wiele osób zastanawia się, czy terapia depresji online, może być równie skuteczna, co klasyczna psychoterapia. Jak wskazują badania, ta forma pomocy jest równie efektywna, a w niektórych przypadkach oddziaływania terapeutyczne mogą być nawet bardziej skuteczne, niż w przypadku terapii bezpośredniej.

Leczenie depresji online polega na cyklicznych sesjach ze specjalistą za pośrednictwem internetu. Psychoterapia online jest idealnym rozwiązaniem dla osób, które z jakiegoś powodu mają opór przed spotkaniami bezpośrednimi lub nie mają w swojej okolicy specjalisty, do którego mogłyby zwrócić się o pomoc. Konsultacja online jest też często jedynym sposobem na leczenie dla osób z wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami.

Leczenie depresji przez internet nie różni się znacznie od klasycznej formy terapii. Spotkania odbywają się zawsze z wykwalifikowanymi osobami, których wykształcenie oraz prawo do wykonywania zawodu jest wcześniej weryfikowane. Pierwsze spotkanie zazwyczaj polega na zebraniu wywiadu od pacjenta, ustaleniu strategii leczenia, częstotliwości spotkań oraz w razie potrzeby wdrożeniu leczenia farmakologicznego.

Leczenie depresji w domu może stanowić doskonałą alternatywę dla klasycznej formy terapii. Zdarza się jednak, że istnieje potrzeba bezpośredniej wizyty u specjalisty w sytuacji, gdy pacjent ma objawy ciężkiej depresji lub stanowi zagrożenie dla siebie oraz innych osób w swoim otoczeniu.

 

Źródła:

Hammen C. (2006). Depresja. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Seligman M.,Walker E., Rosenhan D. (2003). Psychopatologia. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S – ka.

 

opracowanie
mgr Barbara Wróblewska

 

Polecani Specjaliści

Specialist avatar

Psycholog, Psychoterapeuta, Dla Santander Bank Polska, Pakiet wsparcie, Psycholog kliniczny, Trener, Life Coach, Szczecin

Jeśli trudno Ci nawiązać kontakt z innymi ludźmi, chcesz odbudować utracony kontakt emocjonalny z najbliższymi, jesteś samotna/y, nie masz bliskich relacji masz poczucie niezadowolenia z samego siebie i z jakości swojego życia, zmagasz się z lękiem, głębokim smutkiem, nieśmiałością, niezrozumieni

Specialist avatar

Psycholog, Psychoterapeuta, Dla Santander Bank Polska, Terapeuta, Psycholog dziecięcy, Pedagog, Psychodietetyk, Terapeuta uzależnień, Trener, Łobez

Jestem psychologiem, psychoterapeutą systemowym oraz uzależnień. W zawodzie psychoterapeuty pracuję od 9 lat. W tym czasie zajmowałam się pomocą osobom w kryzysie, trudnych aczkolwiek często rozwojowych momentach życia, czy diagnozą kliniczną. Specjalizuje się w leczeniu:


"Serce pełne miłości i współczucia jest głównym źródłem wewnętrznej siły, siły woli, szczęścia i wyciszenia psychicznego"

Dalai Lama XIV