Co to jest asertywność? Jak być asertywnym w życiu?

Avigon.pl
wt., 11/24/2020 - 09:40

Asertywność bywa mylona z ignorancją czy poczuciem wyższości, a tak naprawdę zakłada poszanowanie uczuć/poglądów i oczekiwań własnych, bez naruszania granic innych osób. W dzisiejszych czasach, kiedy żyjemy pod dużą presją innych osób, cecha ta okazuje się szczególnie przydatna. Wielu z nas ma trudności z byciem asertywnym, co w dużej mierze związane jest z niskim poczuciem własnej wartości i kompetencji, a także wysoką potrzebą aprobaty społecznej.

Co to jest asertywność?

Definicji jest wiele i nie są one jednoznaczne, jednak skupiają się na podobnych jej wymiarach. Asertywność to umiejętność wyrażania własnego zdania, uczuć, postaw w sposób otwarty, w granicach nienaruszających praw ani psychicznego terytorium zarówno swojego, jak i innych osób. To umiejętność postępowania nieagresywnego, z szacunkiem wobec siebie i innych. Bycie asertywnym oznacza także umiejętność przyjmowania i wyrażania krytyki, a także pochwał i własnych opinii, reagowania w sposób nieuległy (umiejętność odmawiania). Asertywność jest cechą nabytą w trakcie naszego życia, a zatem możemy nauczyć się zachowań asertywnych.

Człowiek asertywny, czyli jaki?

  • Czasem pamięta przede wszystkim o sobie, zdrowy egoizm to nie to samo, co samolubstwo.
  • Jest ostatecznym sędzią swoich uczuć i akceptuje je jako właściwe, nawet jeżeli nie może przekonać innych, że to, co czuje, jest uzasadnione.
  • Popełnia błędy. Pomyłki nie są wstydem. Nie ma obowiązku, by w każdej sytuacji reagować właściwie.
  • Wyraża swoje opinie i przekonania. Nie musi zgadzać się z poglądami innych, nawet jeśli mają oni władzę.
  • Może zmieniać zdanie, decyzje, sposób działania. Nie zawsze musi być konsekwentny.
  • Może zaprotestować przeciwko jakiemukolwiek działaniu lub krytyce wymierzonej przeciwko niemu. Nie musi być elastyczny i dostosowywać się do innych.
  • Prosi rozmówcę o sprecyzowanie wypowiedzi. Zadawanie pytań nie świadczy o nim źle.
  • Prosi o pomoc i wsparcie emocjonalne.
  • Może odczuwać ból i potrafi mówić o nim.
  • Może ignorować rady innych, jeśli uważa, że nie mają oni racji.
  • Potrafi powiedzieć „nie”. Nie musi zgadzać się ze słowami i prośbami innych osób.
  • Wie, że nie musi usprawiedliwiać się przed innymi.
  • Rozumie, że nie powinien brać odpowiedzialności za problemy innych i nie ma obowiązku udzielania pomocy, gdy ktoś jest w kłopocie.
  • Nie musi domyślać się potrzeb i życzeń innych osób. Nie świadczy to o jego niewrażliwości.
  • Sam ustala swoje cele i samodzielnie podejmuje decyzje.
  • Potrafi mówić „nie wiem”, „nie rozumiem”.
  • Protestuje przeciw zachowaniom niezgodnym z jego wartościami.

Jak być asertywnym?

Odpowiedź na pytanie „Jak być asertywnym?” dla jednych będzie banalna, dla innych trudna do zrozumienia, a jeszcze trudniejsza do wprowadzenia w życie. Ważne jest, aby uświadomić sobie, że bycie asertywnym, to nie bycie agresywnym. Warto kierować się w swoim sposobie myślenia i postępowania przedstawionymi wyżej wskazówkami. Tak asertywność w życiu osobistym, jak i asertywność w miejscu pracy zakłada podstawowy komunikat: „ja jestem Ok, Ty jesteś ok”.

Zachowanie asertywne w etapach:

  1. Udzielenie informacji – jeśli czyjeś zachowanie nam nie odpowiada, drażni nas lub złości, zwracamy mu uwagę i prosimy, żeby zachowywał się inaczej. Zazwyczaj ludzie nie chcą być nieprzyjemni i zmieniają swoje zachowanie.
  2. Wyrażanie uczuć – jeżeli ktoś, mimo zwróconej uwagi dalej źle się zachowuje, drugi raz mówimy, aby zmienił zachowanie. Tym razem ton naszego głosu powinien być bardziej stanowczy i zdecydowany. Informujemy również, co czujemy w związku z jego zachowaniem.
  3. Przywołanie zaplecza – czyli ostrzeżenie o konsekwencjach, jakie mu grożą, jeśli nie zmieni swojego zachowania. Należy pamiętać, aby konsekwencje były realne (takie, które naprawdę zastosujemy).
  4. Skorzystanie z zaplecza – jeśli cały czas mimo naszej reakcji ktoś nie zmienia zachowania, stosujemy zapowiedzianą konsekwencję.

Ćwiczenia na asertywność, czyli jak nauczyć się asertywności?

Jak wspomniałam już na początku, asertywność jest umiejętnością nabytą, a więc możemy ją u siebie wzmacniać. Poniżej przedstawię, jakie aspekty warto uwzględnić w treningu asertywności.

Zacznij od pracy nad pewnością siebie i samooceną. Zastanów się, jakie masz mocne strony, w czym jesteś kompetentny, co pozytywnego możesz o sobie powiedzieć. Jest to istotny, bazowy element nauki asertywności, gdyż trudno bronić własnych racji, gdy sami nie jesteśmy przekonani o ich słuszności lub obawiamy się krytyki innych, gdyż nie wierzymy we własne możliwości.

Technika zdartej płyty ma skuteczne zastosowanie wówczas, gdy odmawiamy komuś, a on ponownie nas o to prosi. Nie warto przywoływać kolejnych argumentów i się tłumaczyć. Trzeba powtarzać w kółko to samo zdanie/argument, który przedstawiliśmy na początku.

Technika „jujitsu” polega na tym, że nie przeciwstawiamy się argumentom osoby, która nas o coś prosi, pokazujemy, że szanujemy i rozumiemy jej racje, ale odmawiamy, bo mamy takie prawo.

Pamiętaj, żeby swoje zdanie przedstawiać w sposób jasny i zdecydowany, jeśli będziesz mówić niepewnie i niejednoznacznie istnieje większe prawdopodobieństwo, że druga osoba to dostrzeże i będzie chciała wykorzystać na własną korzyść. Po słowie „nie” powtórz wyraźnie, czego nie zrobisz. Krótko uzasadnij swoją odmowę, ale nie wdawaj się w dyskusje.

Zwracaj uwagę, aby mówić w pierwszej osobie/używać komunikatu „ja”, wyrażaj swoje zdanie, nie używaj innych, aby wzmocnić swoją pozycję. Mów w trybie oznajmującym („Chcę”), a nie przypuszczającym („Chciałbym”).

Bycie asertywnym – podsumowanie

Podsumowując, chciałam jeszcze raz podkreślić, że asertywność jest cechą, którą można u siebie wzmacniać. Praca nad nią przynosi wiele pozytywnych efektów, bo asertywność zakłada układ „wygrany – wygrany”, więc zyskują na tym obie strony interakcji.

 


Zapraszamy na profil autora na avigon.pl - wejdź i umów wizytę u mgr Monika Sroka-Ossowska


 

picture
picture
mgr Monika Sroka-Ossowska
line
Psycholog, Dla Santander Bank Polska, Pakiet wsparcie, Mediator, Psycholog dziecięcy, Psycholog młodzieży, Dla McD
Potrzebujesz wsparcia? Chcesz czegoś lepszego? Znajdź w sobie odwagę, działaj. Skontaktuj się ze mną już dziś.

"Serce pełne miłości i współczucia jest głównym źródłem wewnętrznej siły, siły woli, szczęścia i wyciszenia psychicznego"

Dalai Lama XIV